استان فارس تا کنون دستاوردهای ارزشمندی در جهت توسعه دولت الکترونیک برداشته است. بدون شک این موفقیت ها بدون یک برنامه ریزی کلان و راهبردی در سطح بالاترین نهاد استانی یعنی استانداری میسر نمی شد. باید تفکر علمی توسعه فناوری اطلاعات در استانداری نهادینه شده باشد تا بتوان توسعه فناوری را در سطح یک استان از دستگاه های دیگر توقع داشت. برای آشنایی با دستاوردهای ارزشمند استانداری فارس در جهت استقرار علمی دولت الکترونیک بویژه نظام اداری الکترونیک گفتگوی کوتاهی با مدیر کل فناوری اطلاعات، ارتباطات و امنیت استانداری فارس انجام داده ایم که با هم می خوانیم. مهندس سهراب پور، مدیر کل فعلی چند سالی قبل از این به عنوان معاون دفتر فناوری اطلاعات مشغول به کار بوده است که این تجربه و دانش سازمانی وی می تواند راهگشای بسیاری از مشکلات در سطح استان باشد.
قابل ذکر است که استانداری فارس به عنوان یکی از حامیان اصلی کنفرانس در برگزاری آن مشارت فعال دارد و به ارسال نامه به دستگاههای اجرایی استان خواستار حضور فعال آنها در کنفرانس شده است. در این نامه اذعان شده است که گواهینامه کنفرانس مورد تایید اداره کل آموزش و پژوهش استانداری می باشد.
دریافت خدمات دولتی به صورت مساوی برای تمامی اقشار جامعه، شناسایی مجراهای ارتباطی و تکثر کانال های ارتباطی، ایجاد ساز و کارها و بسترهای لازم به منظور عرضه خدمات مناسب و در دسترس بودن مراکز خدمات از جمله مهمترین موضوعاتی است که هر دولت خدمتگزار باید به صورت تشکیلاتی برای آنها برنامه های شفاف و مشخصی ارائه کند.
ضرورت کاهش فاصله مراکز خدمات با مخاطبان و توزیع متناسب امکانات در شهرها و روستاهای کشور از جمله مواردی بود که مسئولان کشور را ترغیب به راه اندازی مراکز و دفاتر الکترونیکی برای ارائه خدمات بهتر کرده است.
دفاتر پیشخوان که با عنوان “دفاتر پیشخوان خدمات دولت” شناخته شده اند اقدام به خدمات رسانی به شهروندان به صورت الکترونیکی کردند.
درحال حاضر حدود 16 هزار دفتر پیشخوان خدمات با عناوین مختلف در کشور مشغول فعالیت هستند که حدود 10 هزار واحد آن در روستاها و حدود 6 هزار واحد دیگر در شهرها به عرضه خدمات دولتی از قبیل خدمات مخابرات، پست بانک ، آب و برق و گاز و ثبت احوال می پردازد.
در این راستا استان فارس یا راه اندازی و فعال کردن دفاتر پیشخوان دولت گامهایی را برای الکترونیکی کردن خدمات دولتی برداشته است به گونه ای که به گفته مهندس مهرداد سهرابي مديركل دفتر فناوري اطلاعات، ارتباطات و امنيت استانداري فارس این استان موفق به کسب رتبه اول در زمینه ایجاد دولت الکترونیکی در میان استان های کشور شد.
وی وجود 4 شرکت بزرگ الکترونیکی و راه اندازی اولین منطقه ويژه اقتصادي (برق و الكترونيك) كشور در شيراز و همکاری با محققان و اساتید دانشگاههای این استان را از جمله دلایل موفقیت این استان در حوزه نظام الکترونیکی ذکر کرد.
در گفتگویی با سهرابی دلایل کسب این رتبه و راهکارهای حفظ این رتبه پرسیده شد:
* چه تعداد خدمات الکترونیکی در استان فارس ارائه می شود؟
در حال حاضر 153 خدمت الكترونيكي دستگاه هاي اجرايي استان در 3 گروه خدمات اطلاع رساني، تعاملي و تراكنشي از طريق پورتال ايران مردم و خدمت الكترونيكي و خدمت تركيبي (الكترونيكي و پستي) از طريق دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان سازماندهي و در دسترس شهروندان است .
*چه برنامه هایی برای فرهنگ سازی در زمینه استفاده از اینترنت و کاربرد آن در خدمات روز مره شهروندان اجرایی شده است؟
بر اساس مصوبات كارگروه راهبري دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان، كليه دستگاه هاي اجرايي ارائه دهنده خدمات الكترونيكي مكلف شدند تا نسبت به اطلاع رساني جهت ارتقاء فرهنگ استفاده از خدمات دستگاه خود بر بستر اينترنت از طرق مختلف مانند صدا و سيما ، نصب بنر ، برگزاري نمايشگاه و كارگاه هاي آموزشي و توزيع بروشور اقدام کنند.
در اين زمینه اداره كل پست، شهرداري شيراز، آبفا شيراز، شركت گاز و اداره كل امور مالياتي در استان بيشترين عملكرد را در این زمینه داشته اند.
* چند درصد از خدمات اجتماعی از طریق الکترونیکی به مردم ارائه میشوند؟
نسبت فوق در دستگاه هاي اجرايي مختلف متفاوت است ولی با توجه به مزايايی كه الكترونيكي شدن خدمات براي دستگاه ها در پي خواهد داشت سبب شده است تا دستگاه هاي بزرگ ارائه دهنده خدمات اجتماعي هم مانند سازمان تامين اجتماعي، بيمه سلامت و شهرداري بيشتر خدمات خود را به صورت الكترونيكي و يا از طريق دفاتر پيشخوان خدمات دولت به مردم ارائه دهند.
*وضعیت مراجعه شهروندان به ارگانهای دولتی برای دریافت خدمات الکترونیکی تا چه میزان کاهش یافته است؟
بر اساس گزارشات دريافتي از سامانه متمركز ارائه خدمات دفاتر پيشخوان و دستگاه هاي اجرايي ارائه دهنده خدمات غير حضوري طي سال گذشته بالغ بر 10 ميليون تراكنش ثبت شده كه در دستگاه هاي مختلف از 100 تا 30 درصد كاهش مراجعه شهروندان جهت دريافت خدمت حاصل شده است.
*دفاتر خدمات پیشخوان دولت در استان چگونه در ارائه خدمات به شهروندان مجهز شدهاند؟ نحوه نظارت بر عملکرد این دفاتر به چه صورت است؟
با اهتمام جدي استانداري به اجراي بند “ج” ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه كشور در خصوص برون سپاري خدمات دستگاه هاي اجرائي به واحدهاي پستي و دفاتر پيشخوان خدمات دولت، كار گروه راهبري دفاتر پيشخوان خدمات دولت و بخش عمومي غير دولتي استان فارس اقدام به احصاء 744 خدمت از 41 دستگاه اجرائي کرد كه از اين تعداد 629 خدمت تاكنون عملياتي و به دفاتر مذكور واگذار شده است.
همچنين پيگيري كليه امور فوق از جمله عقد قراردادها و مديريت دفاتر توسط 2 كميته اجرائي و تخصصي كارگروه استاني صورت گرفته و گزارش اقدامات انجام شده بطور مستمر در جلسات كارگروه استاني بررسي و مورد تصويب قرار مي گيرد.
از اقدامات مهم ديگر در اين حوزه تفويض اختيار وظايف حوزه اجرايي به فرمانداران محترم شهرستان هاي تابعه استان به عنوان رؤساي كارگروه هاي فرعي دفاتر پيشخوان خدمات دولت و بخش عمومي غير دولتي شهرستان توسط كارگروه راهبري استان بود و به منظور ساماندهي، هدايت، نظارت و ارزيابي فعاليت دفاتر در سطح شهرستان، دستورالعمل اجرايي لازم توسط اينجانب تهيه و وظايف مرتبط به فرمانداران محترم شهرستانهاي تابعه استان به عنوان رئيس كارگروه هاي فرعي دفاتر پيشخوان خدمات دولت و بخش عمومي غير دولتي شهرستان محول شد.
همچنين به منظور بازرسي و ارزيابي عملكرد دفاتر فوق احكام جداگانه براي بازرسين معرفي شده از طرف كارگروه هاي فرعي شهرستان هاي تابعه استان توسط اينجانب بعنوان دبير كارگروه صادر و حسب گزارشات واصله اقدامات لازم جهت تشويق ، توصيه براي بهبود ، تذكر ، اخطار و لغو پروانه صورت مي پذيرد.
*تعداد دفاتر پیشخوان دولت در استان فارس به چه میزانی است؟
در حال حاضر تعداد 507 پروانه دفتر پيشخوان خدمات دولت شهري در استان فارس صادر شده است كه از اين تعداد 462 دفتر فعال، 15 دفتر تعطيل موقت (به دليل تعميرات)، 23 دفتر در حال طي مراحل اداري جهت شروع فعاليت و 7 دفتر در حال ابطال پروانه (به دليل تخلف و عدم فعاليت ) است.
همچنين در استان فارس 532 دفتر خدمات ارتباطي روستايي (ICT) با هماهنگي كارگروه راهبري دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان و زير نظر كارگروه دفتر خدمات ارتباطي روستايي (ICT) توسط شركت مخابرات استان، اداره كل پست و سرپرستي شعب پست بانك استان در حال فعاليت هستند.
*بهترین عملکرد این اداره در ارائه خدمات الکترونیکی در کدام یک از حوزه ها بوده است؟
به صورت مشخص اغلب شركت هاي دولتي و بعضي از دستگاه هاي اجرايي استان كه قدرت عمل بيشتري در سرمايه گذاري جهت تهيه و پياده سازي زيرساخت هاي لازم جهت ارائه خدمات الكترونيكي را داشته اند همانند شركت مخابرات، شركت گاز، شركت آبفا، شركت توزيع برق، شهرداري شيراز، سازمان تامين اجتماعي ، اداره كل بيمه سلامت، اداره كل پست، اداره كل امور مالياتي، اداره كل ثبت و اسناد، بنياد مسكن انقلاب اسلامي، پست بانك و بانك هاي دولتي و خصوصي به نحو مطلوبي از مزاياي برون سپاري خدمات خود به صورت الكترونيكي بهره مند شده اند .
*دلایل کسب رتبه اول این استان در ایجاد دولت الکترونیک چه بوده است ؟
استان فارس با دارا بودن شركت ها و کارخانجات الکترونيکي بزرگ از جمله شركت صنايع الكترونيك شيراز(صاشيراز)، شرکت صنايع قطعات الکترونيک ايران(صقا)، شركت صنايع مخابراتي ايران (ITMC)، صنايع مخابراتي راه دور ايران (ITI) و برج الكترونيك شيراز مهمترين مرکز الکترونيکي ايران و قطب الکترونيک کشور است.
علاوه بر آن تنها منطقه ويژه اقتصادي (برق و الكترونيك) كشور در شيراز ايجاد شده است.
استان فارس از ابتداي دهه 80 و آغاز طرح تكفا 1 با توجه به پتانسيل ها و ظرفيت هاي موجود خود چون زيرساخت های فني، كارخانجات و صنايع بزرگ، سازمان نظام صنفي رايانه و شركت هاي تحت پوشش توانمند، متخصصين حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات، دفاتر پيشخوان خدمات دولت و بخش عمومي غير دولتي، دفاتر خدمات ارتباطي (ICT) روستايي و دانشگاه ها و مراكزعلمي، آموزشي و پژوهشي فعاليت هاي ارزنده در راستاي استقرار و توسعه دولت الكترونيك داشته و هميشه جزو رتبه هاي اول در اين حوزه بوده است.
در این راستا این استان از اواخر سال 1390 تاكنون در ارائه خدمات الكترونيكي و قابل برون سپاري دستگاه هاي اجرايي رتبه اول را در كشور كسب کرده است.
*با توجه به اینکه این استان در ایجاد دفاتر پیشخوان دولت رتبه اول را به دست آورده است ، چه برنامه هایی را برای حفظ این رتبه در نظر گرفته شده است؟
برای حفظ رتبه اول دفاتر پیشخوان این استان برنامه هایی را در دستور کار داریم که از آن جمله می توان به بازرسي و نظارت بر دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان به منظور ايجاد ظرفيت توسعه دفاتر پيشخوان خدمات دولت شهري و ايجاد اشتغال در بخش غير انتفاعي اشاره کرد.
توسعه خدمات دستگاه هاي اجرايي استان در دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان و برنامه ريزي و نظارت بر دفاتر پيشخوان خدمات دولت استان به منظور ارتقاء كيفيت خدمات قابل ارائه به مردم از دیگر اقدامات ما در این زمینه است.
*برای توسعه زیر ساخت های مورد نیاز برای توسعه خدمات الکترونیکی چه برنامه هایی را در دستور کار قرار داده اید؟
اين برنامه توسط سازمان فناوري اطلاعات ايران طي نامه شماره 36323 مورخ 5/12/91 به عنوان الگو به كليه استانها ابلاغ شد و بر این اساس برنامه جامع توسعه فناوري اطلاعات، ارتباطات و امنيت استان فارس به منظورتبیين برنامه توسعه بخش فناوري اطلاعات و ارتباطات استان فارس برگرفته از اسناد بالادستي و توسط اين دفتر در بهمن ماه سال 91 تهيه شد.
هدف از تدوین اين برنامه، تعیین اهداف، راهبردها، راهکارها و اقدامات مهم و اساسی، ماتریس مسئولیت های دستگاه ها اجرائی، بخش های خصوصی و تعاونی و همچنین برنامه اقدام برای تحقق توسعه زیرساخت ها و رونق صنایع و کسب وکارهای مرتبط با فناوري اطلاعات و ارتباطات و گسترش کاربردهای مبتنی بر آن است.
این برنامه طوري تدوین شده است كه به لحاظ عملکردي، در حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات، 6 هدف كلان شامل توسعه زيرساخت هاي ارتباطي و اطلاعاتي امن، استقرار و توسعه فراگير دولت الكترونيك، دستيابي به صنايع برتر فناوري اطلاعات و ارتباطات، توسعه و رونق كسب و كارهاي صنوف فناوري اطلاعات و ارتباطات استان، ارتقاء سطح دانش و مهارت هاي مورد نياز فناوري اطلاعات و ارتباطات و توسعه منابع انساني و ارتقاء فرهنگ عمومي استفاده بهينه و مناسب از كاربردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در جامعه در استان فارس محقق شد.
*این اداره چه برنامه هایی را برای مشارکت پژوهشگران و محققان دانشگاهی در نظر گرفته است؟
سرمايه اصلي هر كشور پژوهشگران و محققان دانشگاهي آن مي باشد كه نقش مهمي در ارتقاء سطح دانش و كاربرد آن در علوم مختلف خصوصاً تكنولوژي فناوري اطلاعات و ارتباطات كه داراي رشد فوق العاده زيادي در دنيا مي باشد ايفا مي کنند.
كليه فعاليت هاي مرتبط با استقرار و توسعه دولت الكترونيك در استان فارس، از جمله تهيه و تدوين برنامه جامع توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات استان با مشاركت فعال پژوهشگران و محققان دانشگاهي در اتاق هاي فكر و عضويت در گروه كاري فناوري اطلاعات در زيرشاخه كارگروه پژوهش ، فناوري و تحول اداري استان پيگيري مي شود.
*مشارکت دانشگاهیان در برنامه های فناورانه این اداره چگونه است؟
با وجود مراكزعلمي ، آموزشي و پژوهشي معتبر و بزرگ در استان همچون دانشگاه شيراز، دانشگاه علوم پزشكي شيراز و دانشگاه صنعتي شيراز مشاركت بسيار خوبي ميان اساتيد این دانشگاه ها با استانداري و ديگر دستگاه هاي اجرايي در برنامه هاي مرتبط با فناوري اطلاعات و ارتباطات وجود دارد.
*توسعه دولت الکترونیک و خدمات الکترونیک چه مزایایی دارد؟
دولت الكترونيكي تسهيلات فراواني را براي دولت و جامعه فراهم مي کند كه از جمله مي توان به دسترسي برابر و ارائه بهتر خدمات دولتي و ارتباط اثربخش با طرف هاي درگير اشاره كرد .
بهبود و ارتقاء روندها و فرآيندها، شفافيت بيشتر امور، تقليل فساد اداري، مسئوليت پذيري، دسترسي آسانتر، رشد منابع و كاهش هزينه خدمات تنها بخشی از نتايج حاصل از استقرار دولت الكترونيكي است.
*به نظر راه اندازی اینترنت ملی چه تاثیراتی در ارائه خدمات الکترونیکی خواهد داشت؟
مهمترين زيرساخت لازم جهت استقرار و توسعه دولت الكترونيكي وجود بستر ارتباطي امن و پرسرعت است و لذا قانونگذار نيز با توجه به اهميت اين موضوع در ماده 46 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه كشور بر ايجاد و توسعه شبكه ملي اطلاعات و مراكز داده داخلي امن و پايدار با پهناي باند مناسب توسط وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، اتصال كليه دستگاه هاي اجرايي و توسعه و تكميل بانك هاي اطلاعاتي و ارائه خدمات الكترونيكي خود بر بستر شبكه فوق تكليف کرده است .
مهمترين مزيت شبكه فوق ، امنيت بالا ، دسترسي با پهناي باند بالا، غيرقابل دسترس بودن اطلاعات داخل شبكه از طريق خارج كشور و امكان ايجاد شبكه هاي اينترانت و خصوصي و امن داخلي است.
