اگنا – سادگی در استفاده و دسترسی آسان تلگرام را به یک رسانه عمومی در دسترس تبدیل کرده است و در ایران که همیشه رسانه های غیر رسمی بیش از رسانه های رسمی و معتبر مورد توجه هستند شرایطی بوجود آورده که خبرهای بی اساس و غیر معتبر که حتی به عقل هم جور در نمی آید به عنوان یک خبر مهم و قابل قبول در کانال های تلگرام دست به دست می شود.
برای ساختن یک گروه یا کانال در تلگرام هیچ هزینه ای لازم نیست و مجوزی لازم ندارد.هرکسی با حد اقل سواد و توانایی علمی می تواند با داشتن یک گوشی هوشمند ارزان قیمت و نصب یک نرم افزار صاحب شبکه و کانال و گروه شود.خبرهای مختلفی نیز در این شبکه ها و کانال ها منتشر می شود و هیچ فردی مسئول انتشار خبر یا تصویری که منتشر می شود نیست.این امر تا کنون تعداد بی شماری را کشته و حوادث مختلفی را پیش بینی و یا شاهد بوده اند.از فروافتادن تگرگ به اندازه توپ فوتبال خبر داده اند و عکس آن را هم منتشر کرده اند.و افراد حتی گوینده یک شبکه رسمی تلویزیونی این خبر را در تلگرام به عنوان خبر قابل اعتماد و رسمی منتشر کرده است.کسی حتی به خود نمی گوید که یک یخ به قطر توپ فوتبال و بزرگتر اگر از آسمان به زمین برخورد کند علاوه براینکه خرابی های زیادی به بار می آورد خودش نیز از هم می پاشد و نمی توان آن را سالم به بیننده نشان داد.پس به سادگی هر بیننده ای باید بفهمد که تگرگ با قطر بیست سانت ممکن نیست وجود داشته باشد و اگر یخی با چنین ابعادی دیده شده بدون شک علت وجود آن چیز دیگری است.کمی جستجو مشخص می کند که در یک ساحل در روسیه که درجه سرما به شدت کاهش می یابد و تا 40 و 50 درجه زیر صفر می رود در اثر باد و حرکت آب در اثر امواج و جذرومد گلوله های یخی ایجاد می شود که عوام و نه افراد مطلع به آن تگرگ می گویند.
مرگ احسان علیخانی
متاسفانه در خبرهای مشهوری که توسط تلگرام شایع شد یکی خبر مرگ احسان علیخانی بود.در یک برنامه تلوزیونی زنده یک خبر و پیام تلگرامی یک نفر منتشر می شود و گوینده این خبر را می شنود و در برنامه زنده تکرار می کند .البته با تردید و تاکید که این خبر تایید نشده اما همین مطلب کافی است که به یک شایعه تلگرامی قوت ببخشد و یک توفان خبری بپا کند و موجب تکذیب های پیاپی شود که خیر چنین خبری صحیح نیست.متاسفانه اینکه در جامعه ما به خبرهای بدون منبع و بی اساس که منابع غیر قابل اعتماد منتشر می کنند به راحتی توجه می شود و به خبرهای منابع موثق و قابل اعتماد کمتر توجه می شود یک سنت شده است.
شایعه خاصیت فضای مجازی نیست ولی به دلیل سادگی در انتشار و در دسترس بودن به سادگی بدون هیچ زحمتی و حتی اندکی تفکر به سرعت منتشر می شود. هرچند انتشار شایعات در مورد فوت افراد اثرات سوء فراوانی دارد اما متاسفانه به سادگی منتشر می شود. افراد شایعات فضای مجازی را بدون تحقیق درباره صحت و درستی آنها به سادگی می پذیرند و با اشاره یک دکمه منتشر می کنند و ناشناس می مانند. اما بدون شک این اثر پایدار نیست و عمر کوتاهی دارد و مشخص نیست چرا با وجود اثبات چندین باره دروغین بودن اخبار در فضای مجازی، باز هم کاربران به شایعات موجود در این فضا اعتماد می کنند.و بدون شک آثار مخرب آن ادامه می یابد.
از جمله شایعات انتشار عکس افرادی است که شناخته شده هستند در کنار عکس جسدی است که شباهت دارند وی یا تصویرشان را با دستکاری به شکل جسدی واقعی نمایش می دهند و به این ترتیب از کشته شدن افرادی خبر می دهند. از جمله انتشار عکسی در باره شهادت جوانی است که ویدئوهای رجزخوانی اش برای داعش و …. بسیار در فضای مجازی چند ماه پیش دست به دست می شد. در تصویری که به شیوه پیش گفته منتشرشده است اعلام شده که وی کشته شده است درحالی کهعلیرضا علی محمدی معروف به علی قمی فرد مورد نظر در سلامتی کامل به سر میبرد.
چرا خبرهای بد زود پخش می شود
متاسفانه اکثر مردم به خبرهای بد بیشتر از خبرهای خوب و امیدوار کننده علاقه نشان می دهند.بدون شک خبرازدواج یک هنرمند مورد توجه قرار می گیرد اما خبر مرگ وی بیش از خبر ازدواجش مورد توجه است.همین توجه ااست که موجب می شود خبرهای مرگ و کشته شدن و تصاوف منجر به مرگ افراد در فضای مجازی منتشر شود.این خبربه شهرت آن شبکه یا منبع خبر منجر می شود.در عین حال می تواند اهداف متفاوتی غیر معمولی نیز داشته باشد.در این میان برخی خبرها در مورد افراد مشهور نیز منتشر می شود که از اساس درست است ولی برخی موارد در خبر حذف شده و آگاهانه گفت نمی شود.
برای مثال تصویر و فیلمی از دیدار یکی از مقامات کشورمان با یک مقام آلمانی منتشر شد که وزیر آلمانی هرچند چهره ای مردانه داشت اما یک خانم بود و دست دادن این دو در عرف معمول از اهمیت زیادی برخوردار نیست اما بدون ذکر اینکه شخص آلمانی یک زن است بینندگان را منحرف می کند و تصور می کنند که وی یک مرد است.به این ترتیب خبرهای مختلف و جعلی و بی اساس در شبکه های مجازی بویژه تلگرام منتشر می شود و توجه عموم را به خود جلب می کند و موجب انحراف و خسته شدن اذهان می شود.مخاطبان با خبرهای بی اساس خودرا مشغول می کنند و اخبار و حوادث واقعی دور می شوند و در واقع شرایط ناهنجاری که در جامعه وجود دارد تشدید و ناگوار تر می شود.
راه حل چیست
برای توقف این شرایط مخرب برخی راه حل نشان می دهند و راه حلشان تعطیل کردن و یا متوقف کردن چنین خدماتی از بیخ و بن است.حتی برخی اینترنت را به خودی خود زیان آور می دانند.درحالی که این امر قابل متوقف کردن نیست و تکنولوژی به هر شکل راه خویش را باز می کند و پیش می رود و کسی نمی تواند آن را متوقف کند.البته تاخیر و کند کردن این روند ممکن است.شاید کند کردن این روند راه حل باشد اما بدون شک دوا و درمان اصلی نیست. راه حل اصلی بالا بردن آگاهی عمومی در این باره و متوجه کردن عموم در این باره است که هر خبری قابل اعتماد نیست و باید خبرها از منابع موثق و قابل دفاع منتشر شود.یک منبع در تلگرام می تواند صد ها خبر معمولی و با منبع و تنها یک خبر کذب و بی اساس منتشر کند.این امر باید تمام این مسائل مورد توجه باشد و هر منبعی که خبرهای جعلی منتشر می کند نباید استفاده از آن ادامه یابد.علاوه براین هر خبری باید توسط منابع دیگر بررسی شود و بدون تایید منابع دیگر آن را نباید باور کرد.یعنی اگر خبری در یک شبکه تلگرامی منتشر می شود برای نقل آن و انتشار آن باید در منابع دیگر و سایت های خبری و خبرگزاری ها آن را بررسی کرد و اگر درست بود آن را منتشر کرد.اینکه به راحتی یک خبر یا عکس را منتشر کنیم و توجهی به درست و ناردست بودن آن نکنیم موجب می شود خبرهای بی اساس تخریب اعتماد عمومی را ادامه دهند و افکار عمومی مخدوش شود.بنابراین نباید این خبرها منتشر شود.حتی دیده شده که اخباری در مورد مصرف یک دارو یا یک میوه و یا یک نوع رفتار به نقل از یک پزشک معروف به عنوان یک دستورالعمل پزشکی منتشر شده و از مردم خواسته شده که در این زمینه عمل کنند تا سالم بمانند و این مطلب بدون توجه به اینکه آن پزشک و یا فرد مورد نظر به هیچوجه چنین کانالی یا شبکه تلگرامی ندارد و حتی خبری هم از این مطلب ندارد و حتی تخصص وی در زمینه دیگری است این خبر و این مطالب منتشر می شود و همه هم باور می کنند و به یکدیگر توصیه می کنند که این عمل یا مواد را مصرف کنند.بنابراین این امر که هر خبری را می شنویم و یا می بینیم باور کنیم مسئله ای است که بسیار ناگوار است و باید همه در این زمینه توجه کنند و از انتشار خبرهای جعلی و بی اساس بپرهیزند.نرم افزارهای تلگرامی برای تماس افراد با یکدیگر و رفع مشکلات ارتباطی میان دوستان و فامیل است و نباید به عنوان یک رسانه عمومی قابل اعتماد و معتمد مورد توجه باشد.بنابراین آگاهی عمومی و استفاده درست از فناوری های روز تنها راه حل برای حل این مشکل است.
