اگنا- دکتر زارعیان، مدیر روابط عمومی و امور بین الملل شرکت مخابرات ایران از عملکرد وزارت ارتباطات ناراضی است و می گوید: وزارت ارتباطات بین بخش های مختلف تبعیض قائل می شود. داود زارعیان سابقه 20 ساله در حوزه ICT و به طور خاص شرکت مخابرات دارد. به همین جهت بر آن شدیم تا نظر وی را در مورد وضعیت فعلی این حوزه و شرکت مخابرات جویا شویم.
اگنا- شرکت مخابرات از چه سالی خصوصی سازی شد؟
شرکت مخابرات ایران جزء اولین سازمان های دولتی بود که شرکت شد. در سال 1350 مخابرات به صورت شرکت درآمد همانطور که می دانید، نأمین شرکت ها مزایایی به دنبال دارد از جمله حقوق متفاوت، متکی نبودن به درآمد خودی و همچنین در بحث مزایده یا مناقصه از سازمان های دولتی بهتر و راحت تر کار می کرد.
اما از سال 1388 به طور کامل خصوصی شد هر چند این فرآیند خصوصی سازی به مدت 32 ماه طول کشید اما از آبان ماه 88 به صورت خصوصی در آمد به این ترتیب که %50 به علاوه یک سهم را شرکت ارتباطات مبین خریداری کرد و 5 درصد به صورت سهام خرد در بورس عرضه شد، 5 درصد به کارکنان واگذار شد، 20% سهام عدالت و 20% همچنان در مالکیت دولت باقی ماند.
شرکت مخابرات با 5 عضو هیأت مدیره اداره می شود که متشکل از 3 نفر سهام دار و 2 نفر سایر سهام داران از جمله دولت و سهام عدالت می باشد مبنای اداره شرکت هم قانون تجارت می باشد که قانون بسیار قوی و محکمی در کشور می باشد.
اگنا- در سال 93 در حوزه فاوا چه برنامه ریزی کردید و چقدر آن عملیاتی شده اند؟
شرکت مخابرات به دلیل پروانه ای که از رگولاتوری دارد می تواند در همه حوزه های ارتباطات و فناوری اطلاعات که شامل 3 حوزه ی مادر می شود فعالیت کند. یعنی حوزه ی تلفن ثابت، تلفن همراه و اینترنت. در واقع شرکت مخابرات از معدود شرکتهایی است که این حجم از فعالیت را بر عهده دارد. ما در سال گذشته پروانه ی واگذاری 1 میلیون تلفن ثابت را داشتیم و تقریبا تمام آنها واگذار شد. واگذاری 6 میلیون سیم کارت همراه را در برنامه داشتیم که حدود 6ونیم میلیون واگذار کردیم. و همچنین برنامه واگذاری 5/1 میلیون پورت اینترنت پر سرعت را به صورت مصوب داشتیم که چیزی حدود یک میلیون و100 هزار پورت را واگذار کردیم و تقریبا می توان گفت صددرصد درامد پیش بینی شده را تحقق کردیم. ضمن اینکه طرحی را اخیرا در شرکت مخابرات به عنوان نوسازی شبکه آغاز کردیم. نوسازی شبکه دارای آمار کمّی نمی باشد که مشترک متوجه آن شود و یا در آمار تغییری ایجاد کند اما بر روی کیفیت شبکه تأثیر گذار خواهد بود. یکی دیگر از برنامه های سال 93، درخواست مجوز یا پروانه نسل 3و4تلفن همراه بود که ما توانستیم مجوز آن را بگیریم و در واقع فعالیت خودمان را در این راستا آغاز کنیم.
اگنا- راجع به طرح ملی هم کد سازی توضیح می دهید؟ آیا این طرح موفقیت آمیز بوده است؟
یکی از کارهایی که در سال 93 انجام شد طرح ملی هم کد سازی بود که متأسفانه مخابرات زیان بسیار زیادی را به دلیل عدم همکاری دولت متحمل شد. ما در سال گذشته بر اساس وعده ها و تعهدات وزارت ارتباطات، طرح خسارت آور هم کد سازی را برای سهام داران اما مفید برای مشترکان را اجرا کردیم. به این ترتیب که ما کدهای بین شهری را حذف و تلفن همه مشترکان را 8 رقمی کردیم.
با اجرای این طرح در حال حاضر ما 31 کد به ازای 31 استان داریم و حدود 200 میلیارد تومان هزینه مستقیم کردیم و البته چند برابر آن زیان تعرفه ای متحمل شدیم.
اگنا- عملکرد شرکت مخابرات در دولت جدید را چگونه ارزیابی می کنید؟
ما در دولت جدید انتظار بسیار بسیار بیشتری داشتیم به این دلیل که، تصور ما از دولت از این جهت که به بحث فاوا توجه زیادی می کند بسیار خوب و مثبت بود و چشم انداز خوبی را پیش بینی می کردیم و به همین دلیل برنامه های بسیار زیادی را در توسعه و نوسازی شبکه در دستور کار قرار دادیم. اما به دلیل سیاست گذاری های نادرستی که در بحث تعرفه گذاری وجود داشت، مخابرات به اهداف خود تا این لحظه نرسید و اگر این روند ادامه پیدا کند، به اعتقاد بنده ICT کشور دچار بحران خواهد شد. چرا که همواره و در همه کشورها این شرکت های بزرگ و قوی هستند که برای دولت هم درآمدزایی می کنند و هم اشتغال زایی می کنند و هم در بخش های مختلف محرک توسعه هستند.
هر چند ما تلاش زیادی کردیم تا برنامه های توسعه را به نحو احسن اجرایی کنیم اما از عملکرد به کلی راضی نیستیم.
اگنا-از دولت فعلی چه انتظاراتی دارید؟ درواقع توقع شما از دولت فعلی چیست؟
توقع ما این است که دولت با شرکت مخابرات مثل سایر بخش های دیگر عمل کند. در حال حاضر وزارت ارتباطات بین بخش های مختلف تبعیض قائل می شود. و این تبعیض آسیب بسیار کلانی به شرکت مخابرات وارد می کند. بنده نه به عنوان مدیر روابط عمومی شرکت مخابرات، بلکه به عنوان یک کارشناس در این حوزه معتقدم که اگر این تبعیض برداشته نشود آسیب جدی به بخش ICT خواهد رسید. مهمترین آسیبی که در حال حاضر به ما وارد می شود در بحث تعرفه هاست. شاید شعارهای عوام فریبانه ی بعضی ها مبنی بر اینکه نباید این تعرفه ها بالا رود و گران بشود بر شدت این قضیه می افزاید.
ما معتقد به گرانی نیستیم اما معتقدیم اگر در جایی تعرفه گذاری درستی وجود نداشته باشد به آن بخش آسیب جدی وارد می کند.
مخابرات در حال حاضر با تعرفه های سال 82 مدیریت می شود و وزارت ارتباطات به نظر بنده در این بخش کوتاهی می کند و این اشتباه و کوتاهی به مجموعه مخابرات آسیب می رساند. انتظار ما این است که دولت همان نگاهی که به سایر بخش ها دارد به شرکت مخابرات هم داشته باشد. درخواست ما از دولت این بود که اجازه دهند از هر ایرانی بابت یک خط تلفن ماهی 1000 تومان آبونمان بگیریم. 1000 تومان مبلغ بسیار پائین و ناچیزی است.
اما سیاست گذاران این حوزه آنقدر نسبت به این قضیه بد موضع گیری کردند که با درخواست ما مخالفت کردند و نپذیرفتند و متأسفانه درآمد ما از 5 میلیون خط تلفن صفر می باشد و این چالش بزرگی برای ماست و باید به مسئولین حوزه ICT هشدار بدهیم که ادامه این روند جز ورشکستگی کل حوزه ICT چیز دیگری در برنخواهد داشت.
اگنا- با توجه به اینکه دولت فعلی در راستای الکترونیکی شدن گام بر می دارد و با توجه به گفته رییس جمهور محترم مبنی بر اینکه باید نهضت دیجیتالی آغاز شود،شما دراین راستا چه گام هایی برداشته اید؟
مخابرات در واقع بستر ساز دولت الکترونیک است و بایستی امکانات را برای توسعه دولت الکترونیک فراهم کند.
در حال حاضر این بستر سازی در حد اعلای خود انجام شده است و در حوزه های مختلف، سازمان ها و شرکت ها و……….. از این بستر استفاده می کنند. اما کافی نیست و دولت الکترونیک نیازمند همکاری همه نهادها و سازمان ها است. ما بایستی تلاش کنیم با همدلی و همکاری یکدیگر، یکپارچگی را در سطح اجرای دولت الکترونیک ایجاد کنیم. در حال حاضر هنوز این یکپارچگی به طور کامل انجام نشده است.
اگنا- اصلی ترین چالش حوزه فناوری اطلاعات از دیدگاه شما چیست؟
این حوزه با چالش های بسیار زیاردی روبروست. اصلی ترین چالش، تعرفه گذاری نادرست است و این امر منجر شده تا شرکت ها و سازمان به مرز خودکشی برسند. زمانی که شبکه های اجتماعی گسترش پیدا کرد و تماس تلفنی مبتنی بر voice توسعه پیدا کرد، باید ساختار تعرفه گذاری تغییر پیدا می کرد به نظر بنده تعرفه گذاری باید به سمت یک هزینه ثابت آبونمان برای اپراتوری برود. به عنوان مثال شرکت مخابرات ماهیانه 10 هزار تومان از مشترک بگیرد و کلیه مکالمات او را رایگان کند. اما سیاست گذاران و تعرفه گذاران ما این کار را نکردند.
چالش دوم، وجود مراکز متعدد سیاست گذارای در این حوزه است. ما نیازمند یکپارچگی در این زمینه هستیم.
ما شورای عالی فضای مجازی را داریم که یک شورای بسیار عالی و فرا قوه ای است. من به عنوان مدیر روابط عمومی شرکت مخابرات هنوز نمی دانم وظیفه این شورا چیست و نمی دانم در عرض این چهار سال چه کارهایی را انجام داده است. چون خروجی ندیدم.
در مرحله بعد وزارت ارتباطات را داریم. سازمان تنظیم مقررات، شورای عالی انقلاب فرهنگی، شرکت توسعه و زیر ساخت و …..
این حوزه در واقع نیازمند یک سیاست گذاری درست، واحد و منسجمی می باشد. امیدواریم با تحولاتی که در ساختار شورای عالی فضای مجازی ایجاد شده، این شورا مسئولیت این وظیفه را بر عهده گیرد.
چاش سوم، عدم استقرار رگولاتوری است. ما در ایران دارای رگولاتوری هستیم اما برخلاف همه کشورهای دنیا رگولاتوری ما وابسته به دولت است و مستقل نیست. و این عدم استقلال به تصمیمات و آراء آنها آسیب می رساند. به عنوان مثال اگر اختلاف و تعارضی میان یک شرکت خصوصی و بر فرض شرکت ارتباطات زیر ساخت باشد مسلم است که رگولاتوری حق را به شرکت زیر ساخت خواهد دادچرا که دولتی است. یا مثال دیگر این است که تعرفه های بین الملل که درآمد آن برای شرکت ارتباطات دولت است، از سال 82 تا به امروز تا تعرفه های مخابرات که یک شرکت خصوصی است از سال 82 تا به امروز کاهش داشته.
این امر تنها و تنها یک دلیل دارد و آن وابستگی رگولاتوری به دولت و وزارت ارتباطات است.
چالش چهارم، بحث تولید داخل در حوزه فاوا می باشد. در سال های گذشته با تحریم های موجود، این بخش دچار آسیب جدی شده و وضعیت خوبی ندارد.
و صحبت پایانی
ما یک بحث کلی را باید در این حوزه داشته باشیم. باید بپذیریم که امروز حوزه فاوا جزء حوزه های اصلی و پیشگام توسعه است.
این حوزه برای اینکه بتواند در سایر بخش ها تأثیر باشد، نیازمند سرمایه گذاری است.
سرمایه گذاری هم نباید از جانب دولت انجام شود بلکه بایستی از جانب مشترک صورت گیرد.
این تصور غلطی است که کسی بگوید مشترک نباید هزینه کند. باید هزینه کند و در ازای آن خدمت خوب بگیرد.
ما چرا امروز بایستی احساس کنیم که از کشورهای اروپایی عقب افتادیم. دلیل اثر این است که ما سرمایه گذاری خوبی نکردیم.
دولت آمریکا سال 1995 11 درصد بودجه خود را به توسعه فاوا اختصاص داده است حال ببینید ما چقدر از بودجه خود را به این بخش اختصاص دادیم.
بنابراین امیدواریم با سیاست گذاری های درست، تصمیم های کلان و مدیریتی قوی، سرمایه گذاری درستی در این حوزه صورت گیرد.
و بحث آخر، بحث مدیریت فضای مجازی به جای برخورد با فضای مجازی. ما باید این دیدگاه را در کشور جا بیندازیم که فضای مجازی قابل بسته شدن و بسته شدن و فیلترینگ نیست اما قابل مدیریت کردن است.
بنابراین ما باید تفکر مدیریت را جایگزین تفکر فیلترینگ کنیم تا بتوانیم از حداکثر امکانات این فضا به نحو احسن استفاده کنیم.
با مدیریت صحیح هم می توان فرهنگ کشور را حفظ کرد و اعتلا بخشید و هم آسیب های خاصی را در عرصه های مختلف کم کنیم و در نهایت به سمت مطلوب که می خواهیم پیش برویم.
گزارش اختصاصی/وحید احمدی
کانال تلگرامی اگنا- از اینجا عضو شوید
